Chúng ta có là cái gì đâu
Giữa vũ trụ đầy mông muội
và tạm bợ thiếu chiều sâu
Giữa những tĩnh lặng thật lâu
và những biến động bao ngầu
Chúng ta có là cái gì đâu
Khi mặt trời lên bóng bức
hay khi đêm tối lúc mưa ngâu
Khi gió lang thang bốn biển
hay khi mây trôi dạt khắp các đại châu
Chúng ta có là cái gì đâu
Khi không thể nói lên tất cả
chỉ trong chưa tới một câu
Khi bước nhanh bước chậm
rồi trước sau gì cũng xanh tóc bạc đầu
Chúng ta có là cái gì đâu
10/06/2022
Tháng mấy trời mưa
Mấy trời mưa tháng
Trời mưa tháng mấy
Mưa tháng mấy trời
Thấy máng trừa mơi
Máng trừa mơi thấy
Trừa mơi thấy máng
Mơi thấy máng trừa
Mưa trời mấy tháng
Trời mấy tháng mưa
Mấy tháng mưa trời
Tháng mưa trời mấy
Mơi trừa máng thấy
Trừa máng thấy mơi
Máng thấy mơi trừa
Thấy mơi trừa máng
Tháng mấy mưa trời
Mấy mưa trời tháng
Mưa trời tháng mấy
Trời tháng mấy mưa
Thấy máng mời trưa
Máng mời trưa thấy
Mời trưa thấy máng
Trưa thấy máng mời
Tháng mưa mấy trời
Mưa mấy trời tháng
Mấy trời tháng mưa
Trời tháng mưa mấy
Thứa mang mới trầy
Mang mới trầy thứa
Mới trầy thứa mang
Trầy thứa mang mới
Tháng trời mưa mấy
Trời mưa mấy tháng
Mưa mấy tháng trời
Mấy tháng trời mưa
Thới tràng mây mứa
Tràng mây mứa thới
Mây mứa thới tràng
Mứa thới tràng mây
Tháng trời mấy mưa
Trời mấy mưa tháng
Mấy mưa tháng trời
Mưa tháng trời mấy
Thới tràng mứa mây
Tràng mứa mây thời
Mứa mây thời tràng
Mây thời tràng mứa
12/04/2022
Tôi xin lỗi cụ đàn bị đánh đập dã man rồi bị quăng mất xác.
Từ một ngày tháng năm đã không còn xác định.
Tôi thấy mình thật tồi vì đã để cụ chết thảm mà chưa kịp cất lên tiếng hát.
Tôi xin lỗi cụ đàn bị đánh đập dã man rồi bị quăng mất xác.
Từ một ngày tháng năm đã không còn xác định.
Như cái kỉ niệm chương chưa kịp nhận bị ai đó dứt khoát quăng mạnh tay vào thùng rác.
Tôi thấy mình thật tồi trong phút giây ngơ ngác.
Những lời này chẳng nghi ngờ bay đến từ một không gian khác.
Từ cái ngày cụ đàn bị đánh đập dã man rồi bị quăng mất xác.
10/04/2022
(nói nhảm ngày chót phải dọn đồ ra khỏi căn phòng không có buồng vệ sinh trong vùng đỏ tư duy chính sách)
Sau hơn 7 thập kỉ lập quốc, đã có tổ chức đứng ra vận động chọn ngày 21/02 (vốn là ngày quốc tế tiếng mẹ đẻ do UNESCO khởi xướng từ sáng kiến của quốc gia thành viên) làm ngày kỉ niệm nhằm khuyến khích các hoạt động “tôn vinh tiếng Việt" với một bài hát. một đoạn phim chủ đề và một số bản tin truyền hình đưa tin.
Tuy nhiên, ban đầu các ý tưởng đề xuất ngày đều không ai nghĩ tới ngày quốc tế tiếng mẹ đẻ, thậm chí khi có người đề xuất lần đầu vào ngày 29/11/2020 còn gặp ý kiến phản đối vì cho rằng: "Tiếng mẹ đẻ mà viết bằng chữ Hán, Nho, Pháp, thì tôn vinh làm gì. Tôi nghĩ phải viết bằng chữ Quốc Ngữ mới là cách mạng tiếng Việt lớn nhất. Vì vậy nên chọn ngày ra đời của sự kiện liên quan Chữ Quốc Ngữ như ngày từ điển Việt-Bồ-Latin ra đời, ngày kí lệnh bắt buộc dùng Chữ Quốc Ngữ." (ở đây có hiện tượng tiêu chuẩn kép hệ quả của ngụy niệm ngôn ngữ khi cho rằng chữ "Hán" và chữ "Nho" là hai loại chữ, còn chữ "Pháp" và "Chữ Quốc Ngữ" không cùng hệ "Latin")
Mục đích của đề xuất chọn ngày 21/02 trở thành ngày kép tổ chức "tôn vinh tiếng Việt" (với tư cách là tiếng mẹ đẻ của nhóm dân đa số ở Việt Nam, đồng thời là ngôn ngữ giao tiếp phổ thông toàn quốc) nhằm để tránh lãng phí thời gian và nguồn lực của xã hội, dùng luôn một ngày đã có sẵn những chỉ dẫn định hướng của tổ chức cùng lĩnh vực lớn nhất thế giới, cũng là để hạn chế những tiêu chuẩn kép và ngụy niệm mà nhiều nhóm đi trước đã mắc phải.
Trên thực tế, sau đó khi bình chọn dựa trên 4 ngày có tiêu chí rõ ràng thì ngày 21/02 dành được số phiếu áp đảo so với các lựa chọn khác, một cách đương nhiên. Dù vẫn còn rất nhiều ý kiến chọn các ngày khác vì những lí do cục bộ theo cách hiểu giới hạn về ý niệm "tiếng Việt".
Vấn đề đó là phải tôn vinh tiếng Việt nào? Tiếng Việt của tư duy phiên âm thái hóa hay tiếng Việt của phân kì lịch sử nào?
Tiếng Việt Nam hiện đại là hỗn dung giữa hóa thạch hoàn hảo các phương ngữ Hán-Đường cổ trung đại là chủ yếu kết hợp cùng nhiều từ vựng văn nói Tai-Kadai, Mol-Khmer, Austroasiatic và Latin trong suốt hơn 1000 năm các tiền hiền Kinh nhân Đại La thiên di từ cội nguồn văn minh Nam Dương Tử li khai lập quốc tại Đông Nam Á cổ trung đại vừa mới nổi lên từ biển do biến đổi khí hậu.
Do ảnh hưởng của chủ nghĩa dân tộc phiến diện và quan điểm hậu thuộc địa, quốc tổ chung của Việt Nam cận hiện đại lại là tổ tộc của Tai-Kadai cùng nhiều vị anh hùng dân tộc Tai-Kadai chống Hán-Đường, thay vì một chính sách hợp chúng quốc Đông Nam Á như hoàng đế Gia Long, một hậu nhân quý tộc Minh triều đã tạo nên đế chế Hán-Đường theo mô hình liên bang đầu tiên ở lục địa Đông Nam Á.
Hai người anh em gần gũi xa xưa của tiếng Việt Nam (tiếng Kinh Việt) hiện đại chính là tiếng Kinh Việt trung cận đại (nói tiếng Việt của thế kỉ XV, hiện còn bảo tồn ở ven biển Quảng Tây, vẫn dùng chữ tượng hình biểu ý) và tiếng Kinh Việt cận hiện đại (nói tiếng Việt của thế kỉ XIX với lòng tự tôn của “Hán nhân” là nhóm dân chủ lưu trong một quốc gia độc lập có tư cách “trung quốc chính thống” qua diễn ngôn quốc sử triều Nguyễn, vẫn còn khả năng dùng chữ tượng hình biểu ý, chủ yếu đã di cư ra khắp thế giới thành các cộng đồng “người Hoa” hay “Việt gốc Hoa”).
Mối liên hệ giữa tiếng Việt Nam với các phương ngữ tiếng Việt hiện đại ở Quảng Đông, Phúc Kiến, Bắc Kinh, Đài Loan, khối Hoa ngữ Đông Nam Á... chỉ có thể thiết lập thông qua phục hồi năng lực sử dụng chữ tượng hình biểu ý căn bản liên đới tới khối từ vựng khái quát là nền tảng cho hệ thống thuật ngữ khoa học cơ bản suốt từ thế hệ lập quốc 1945 đến nay vẫn đứng yên chưa có tiến triển bắt kịp nhu cầu thời đại thông qua vai trò điều phối thống nhất của một tổ chức nghề nghiệp xuyên ngôn ngữ ở quy mô quốc gia.
Tuy nhiên, người Việt Nam hiện đại sau vài trăm năm thấm nhuần tư tưởng Gaulois phiên âm thái hóa độc tôn nên gần như đã thoái hóa năng lực chính niệm ngôn ngữ, không còn chấp nhận chữ tượng hình biểu ý với tư cách bộ phận quan trọng của hệ sinh thái quốc ngữ.
Cái cảm giác ta cứ tưởng ta đã hiểu hết chính ta thực ra chỉ là ảo tưởng nếu không có chính niệm ngôn ngữ khi mọi thứ đọc viết hàng ngày chỉ đơn thuần là phiên âm và kí âm bất cứ thứ gì nghe được và mô phỏng lại được bằng thanh quản (chẳng hạn trường hợp ca sĩ Nhật Thủy mô phỏng giọng nhiều nghệ sĩ cùng lúc, hoặc các nghệ sĩ có khả năng hát hai giọng nam lẫn nữ, hoặc nghệ sĩ lồng tiếng mô phỏng giọng của các kiểu nhân vật đa dạng độ tuổi tính cách...).
Kiểu tư duy "Nam Bộ cò bay thẳng cánh thì đâu đâu cũng trồng lúa được" là một hình thức của ngụy niệm xã hội, tương tự như cách nghĩ cứ thấy ai học giỏi ngoại ngữ hoặc định cư nước ngoài về là có thể thông ngôn hay chuyển ngữ được. Làm gì có chuyện đó!
Nó là biểu hiện cụ thể của hiện trạng nền dân trí tập thể và ngưỡng văn hóa cộng đồng của quốc gia còn đang ở mức thấp kém thảm hại là hệ quả kéo theo của ngụy niệm xã hội dựa trên các yếu tố: não trạng đơn ngữ, tiêu chuẩn kép, chiếm hữu ngôn từ, tuyệt đối hóa võ đoán, cục bộ...
Để khắc phục tình trạng nói trên trong một lĩnh vực cụ thể nào đó chẳng hạn là khởi nghiệp thực chất qua nguyên tắc 6 chữ "T" theo đề xuất của nguyên Phó Thủ tướng: khát vọng phải “thực tế”, ý chí phải “tiến thủ”, đầu óc phải “thông thái”, nghề nghiệp phải “tinh thông”, làm người phải “tử tế”, phong trào phải “thiết thực”... thì cần nhanh chóng từng bước phổ quát hóa các nền tảng của chính niệm ngôn ngữ để tạo đà cho chính niệm xã hội kéo theo, cho quốc dân không còn lấy tiêu chuẩn kép làm kim chỉ nam, không còn tư duy với não trạng đơn ngữ, không còn căn bệnh chiếm hữu ngôn từ tuyệt đối hóa mọi thứ, và thừa nhận về khủng hoảng bản sắc suốt hai thế kỷ qua để kịp thời sửa chữa lỗi hệ thống cho thế hệ tương lai.
Làng cổ rêu phong mỗi sớm mai
Chài lưới bao đời chắc đôi tay
Bình dị đơn sơ qua giông bão
Yên ba giang thượng giữ tương lai
11/12/2020
