Chuyện ký

Buồn không phải buồn. Zui vốn không phải zui. Đó là chọn lựa.

Sadness is not sadnesss. Joy is not joy. It's a choice.

Dương Thái Kỳ - cô gái thời gian

Dương Thái Kỳ (Wei Caiqi), cháu gái của Dương Lệ Bình (Yang Liping), đang giống như hiện tượng Flappy Bird. Nhiều người bình luận từ góc nhìn cá nhân cho rằng nhà tổ chức chương trình "độc ác" khi bắt cô gái sinh năm 1999 phải quay tròn với vận tốc tương đương 0,95 giây/vòng và trong 4 giờ đã quay tổng cộng 15000 vòng, nếu so sánh với vòng quay của mặt trăng thì thời gian đó tương đường từ thời Đường đến hiện tại. Tuy nhiên, cũng có bình luận cho thấy góc nhìn khác, rằng đó là kỹ năng gia truyền của dòng họ, và trên thực tế Dương Thái Kỳ không hề cho thấy bị ép buộc mà rất hài lòng khi được biểu diễn: "Có người nói rằng thật độc ác khi tôi bị yêu cầu xoay vòng liên tục 4 giờ, nhưng đó là sự rèn luyện tinh thần cho tôi". "Đó là cách thử thách giới hạn của tôi, giống như những người chinh phục đỉnh Everest vậy, chỉ để xem ai sẽ làm được điều đó".“Hòm thư của cháu đầy ngập. Cháu cũng đã xem bình luận trên mạng, biết rằng rất nhiều người thấy bất bình… Quan trọng là cháu đã tham gia. Được lên chương trình là cháu rất vui rồi, những thứ khác không quan trọng”. Một bình luận khác cho biết phần biểu diễn nhập vai thời gian của Dương Thái Kỳ vốn là một nghi lễ tôn giáo ở Thổ Nhĩ Kỳ gọi là múa thiền Sufi, khi người múa tập luyện đạt một trình độ nhất định có thể nhìn vào một điểm cố định xoay vòng mà không cảm thấy chóng mặt.

Trích một số bình luận tiêu biểu được đăng tại trang tin chinaSMACK.

Post by Tí Thông Minh.

Lễ xây chầu đại bội ở Nam Bộ

Xây chầu và đại bội là quá trình diễn tấu văn nghệ, do những nghệ nhân dân gian trình diễn, trong những không gian thiêng liêng dân dã, phục vụ cho dân làng thưởng thức. Nó đáp ứng được nhu cầu tâm linh của dân làng trong việc thờ thần và vui chơi trong mỗi kỳ lễ tết, theo nhịp thời gian vụ mùa. Xây chầu là một lễ quan trọng và rất phổ biến trong các cuộc tế lễ ở Nam bộ. Hầu như trong các cuộc tế lễ thần thánh nào cũng có tục xây chầu, từ lễ hội cúng đình, lễ hội nghinh Ông… cho đến lễ vía bà Chúa Xứ.

Lễ này, theo nhà văn Sơn Nam, là để nhắc nhở cội nguồn, đề cao tư thế con người trong vũ trụ, cầu mong sự hài hòa giữa Thiên, Địa, Nhơn (Nhân): tròn đạo Trời, vuông đạo Đất, sáng đạo Người. Con người luôn gắn bó với mặt trời, Mặt Trăng, tinh tú, cây cỏ, núi sông, mưa, nắng, gió.

Theo sách Văn hóa tâm linh Nam Bộ thì: Xây chầu còn gọi là khai tràng (chầu hát, trường hát), khai thiên lập địa, khai thông thái cực. Lễ này vốn bắt nguồn từ lễ Đại Bội, diễn ra trong cung đình nhà Nguyễn. Sau, lễ truyền ra ngoài và trở thành nét đặc trưng của lễ hội ở đinh miếu Nam Bộ.

Và người có công bày ra là Tả quân Lê Văn Duyệt, khi ông đang giữ chức Tổng trấn Gia Định thành. Người Hoa và đồng bào phía đồng bằng Sông Hồng không có lễ này.

Cũng theo Sơn Nam, sau phần xây chầu thì hoạt cảnh đại bội quan trọng nhất về ngôi Ngũ hành là cảnh "Lễ Đứng Cái" gồm năm diễn viên tham gia.

Một Cái tên là Mã Viên, là một diễn viên nam, mặt trắng, đội mão, tay cầm quạt, tương đối còn trẻ, chứng tỏ dồi dào sinh lực, phải trang nghiêm, không cười lả lơi đứng giữa, mặc áo vàng tượng trưng hành Thổ, có nghĩa là Đất (đất ruộng). Xuân, Hạ, Thu, Đông tuy quan trọng nhưng phục vụ cho Đất. Bốn mùa luân chuyển, nếu thiếu Đất thì làm sao sản xuất lúa gạo được.

Bốn cô đào thài đứng bốn bên, mặc xiêm y sang trọng tượng trưng cho:
- Mã Xuân mai: mùa xuân, mặc áo xanh, hành Mộc.
- Mã Hạ mai: mùa hạ, mặc áo đỏ, hành Hỏa.
- Mã Thu mai: mùa thu, mặc áo trắng, hành Kim.
- Mã Đông mai: mùa Đông, mặc áo tím, hành Thủy.

Tiết mục này vui tươi, ngoạn mục, linh động nhất mà mọi người đều ưa thích trong Lễ Đại Bội. Bốn cô đào thài mặc xiêm y sang trọng, tay cầm quạt phe phảy, yểu điệu, cùng ca theo giọng bình dân, ngân nga, nương theo tiếng trúc, với nụ cười. Bốn cô hát bài dài, có những câu như:

"Âu vàng vững đạt báu ngôi,
Trên vua khai rạng, dưới tôi trung thần...
Làu làu tiết chói Nghiêu thiên,
Hây hây Thuấn nhật, vua Lê trị đời..."

Ca ngợi đời Nghiêu - Thuấn thái bình, có vua Lê (hậu Lê), khi chúa Nguyễn vào Nam mở nước. Bốn cô nầy (gọi Con) đã kính cẩn lạy linh thần trước khi hát điệu Nam Xuân dụng, gần như hai tay cầm quạt phải cử động không ngừng, hát xong phân ra bốn gốc sân khấu.

Người Cái bước ra lạy linh thần rồi duyệt qua các cô đào thài (Xuân, Hạ, Thu, Đông), rồi đứng giữa (trung ương), hát điệu Nam Xuân. Hát xong, các đào thài đóng vai Con phụ họa theo, chúc tụng đất nước, chúc tung nhân dân, chúc tụng trời đất muôn loài từ ngũ hành mà ra. Cái hát chúc thọ vị lãnh đạo Dân tộc, lạy tạ thần linh, kính chúc ban Tế lễ; rồi đào thài múa lượn, vẫn cầm quạt ca ngợi Tổ quốc, với nụ cười duyên dáng. Đào hát theo điệu gọi là Nhịp Một, có trồng đệm theo, gây phấn khởi, lạc quan.

* Minh họa: Chương trình Lễ xây chầu đình chùa Nam Bộ tại lăng ông Dung Ngọc hầu Tiền quân Thống chế Điều bát Nguyễn Văn Tồn (đường Thống Chế Điều Bát, xã Thiện Mỹ, huyện Trà Ôn, Vĩnh Long) do đoàn tuồng cổ gia truyền Mai Minh Khai thực hiện. Đoàn Mai Minh Khai là một trong những đoàn tuổng cổ có tuổi đời lâu nhất, gần ba phần tư thế kỷ, tại vùng ĐBSCL vẫn còn đang hoạt động. Lễ hội Lăng Ông Dung Ngọc hầu Tiền quân Thống chế Điều bát Nguyễn Văn Tồn diễn ra vào mùng 3, mùng 4 Tết Nguyên đán hàng năm.

Post by Tí Thông Minh.

Lễ vật cầu cổ truyền Việt Nam hay nguồn gốc của bóng bầu dục Mỹ?

Lễ hội vật cầu cổ truyền đình làng Thúy Lĩnh, phường Lĩnh Nam, quận Hoàng Mai (Hà Nội) tại lễ hội đầu xuân (chiều mùng 5 Tết) đã có từ hàng trăm năm, được truyền từ đời này qua đời khác. Đến ngày nay, dân làng Thúy Lĩnh vẫn tiếp tục nỗi dõi cha ông tổ chức đúng nghi thức vào mỗi dịp mùng 5 và 6 Tết.

Một quả cầu được sơn son nặng 20kg dành cho thanh niên trên 18 tuổi, 10kg dành cho tuổi từ 13 đến 16.

8 người chơi được chia làm 4 đội, mặc trang phục quần trắng, mình trần, dây lưng chia các màu để phân biệt.

Trước khi màn đấu chính thức (tranh cầu) do các trai tráng tuổi trên 18 diễn ra là phần tranh tài của các em nhỏ tuổi từ 13 đến 16 cùng tranh cướp quả bòng nặng vài kg.

Về cơ bản phần thi đấu của lứa tuổi nào cũng như nhau. Các VĐV được chia làm 4 đội, họ phải sử dụng chiến thuật làm sao để tranh cướp được quả cầu bằng gỗ 20kg, đường kính hơn 40cm mang về hố của đội mình. Mỗi một lần như vậy được tính là một lần thắng.

Bình luận của Phố Bolsatv: "Trò chơi dân gian cổ truyền Việt Nam sao lại có lắm điểm tương đồng với trò thể thao football (bóng bầu dục, người dịch chú thích) hốt bạc ở Mỹ vậy cà? Cũng có nhiều ông đô con xông vào vật nhau để giành một trái bóng. Cũng có những trận quan trong diễn ra vào dịp đầu năm. Chỉ khác mỗi cái là nơi này thì có các cụ già đánh trống cổ vũ, còn nơi kia thì phải các cô cheerleaders (cổ động viên, người dịch chú thích) trẻ trung ăn mặc sexy (gợi cảm, người dịch chú thích) nhảy tưng tưng kích động tinh thần các tay chơi."

Post by Tí Thông Minh.